ΠΡΟΝΟΙΑ

ΠΑΙΔΙΚΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ

⚠️ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ
Το ακόλουθο άρθρο περιλαμβάνει αναφορές σε σεξουαλική κακοποίηση παιδιών. Τo περιεχόμενο μπορεί να προκαλέσει συναισθηματική δυσφορία. Οι αναγνώστες/τριες προχωρούν στην ανάγνωση με δική τους κρίση.

Η σεξουαλική κακοποίηση παιδιών αποτελεί μια σκληρή πραγματικότητα που συχνά μένει αόρατη, ακόμα και πολύ κοντά μας, μέσα σε χώρους που θα έπρεπε να προσφέρουν ασφάλεια.

Η ανώνυμη μαρτυρία που ακολουθεί περιγράφει την εμπειρία μιας ενήλικης γυναίκας από την παιδική της ηλικία. Εντάσσεται στο υλικό ως παράδειγμα ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης. Στόχος της δεν είναι η συναισθηματική φόρτιση, αλλά η κατανόηση της πραγματικότητας του φαινομένου, καθώς και των μηχανισμών σιωπής που το συνοδεύουν. Μέσα από αυτή την αυθεντική αφήγηση, αναδεικνύεται η ανάγκη να αναγνωρίζουμε έγκαιρα τα σημάδια κινδύνου, να ακούμε με προσοχή τα παιδιά και να ενισχύουμε την ασφάλεια σε κάθε περιβάλλον όπου αυτά κινούνται.

Μετά τη μαρτυρία, ακολουθεί ένα σύντομο ενημερωτικό κείμενο με βασικές πληροφορίες και σημεία που αξίζει να έχουμε υπόψη μας ως γονείς.

Δε μου συνέβη ό,τι μου συνέβη, γιατί οι γονείς μου ήταν αδιάφοροι ή δε με πρόσεχαν. Ούτε επειδή εργάζονταν ή έλειπαν διαρκώς και δε φρόντιζαν να γνωρίζουν τις παρέες μου ή το πού πάω. Ήμουν μικρή εξάλλου, πριν αποκτήσω ελευθερίες.

Η μαμά, άλλωστε, η οποία δεν εργαζόταν εκτός σπιτιού και ήταν πολύ κοντά μου, είχε πολλές φοβίες, έβλεπε παντού κινδύνους, οπότε πρόσεχε πολύ και τα πάντα. Δυστυχώς, αυτό δε στάθηκε αρκετό για να με προστατέψει. Διότι φοβόταν τους αστάθμητους παράγοντες, τους αγνώστους και τα ατυχήματα.

Στο μάθημα με άφηνε έχοντας ήσυχο το κεφάλι της…μέσα σε ένα δωμάτιο σε κεντρικό ωδείο της πόλης. Τι μπορεί να πάει στραβά σε ένα τόσο ελεγχόμενο περιβάλλον;

Μπορεί να γλύτωσα τα χειρότερα, γνώρισα όμως πώς είναι να μην ορίζεις τι σου συμβαίνει και να καταπατούνται τα όρια ανάμεσα σε έναν ενήλικα και ένα παιδί. Το κακό ήρθε από ένα πρόσωπο «εμπιστοσύνης», έναν δάσκαλο που γνωρίζαμε χρόνια.

Μίλησα εμμέσως στη μαμά γιατί ντρεπόμουν. Τα μαθήματα σταμάτησαν άμεσα και αυτό ήταν. Ο μπαμπάς δεν το έμαθε ποτέ, δεν ξαναμιλήσαμε για αυτό, το κρύψαμε κάτω από το χαλί. Σαν να μην είχε συμβεί.

Μα συνέβη. Κι εγώ δε μίλησα για αυτό και το κουβαλούσα για χρόνια νομίζοντας ότι δε με είχε «αγγίξει». Μέχρι που το σοκ και ο πόνος με χτύπησαν απροειδοποίητα χρόνια αργότερα και αναγκάστηκα να διαχειριστώ ενήλικη πια, μάνα η ίδια, το τραύμα που είχε μείνει αφρόντιστο τότε.

Δεν υπάρχει εγγύηση ασφάλειας για τα παιδιά. Αν θέλετε να είστε βέβαιοι ότι είναι ασφαλή, δημιουργήστε μια φούσκα και κλείστε τα μέσα. Αυτό όμως δεν είναι βιώσιμο και θα έχει καταστροφικά αποτελέσματα.

Οπότε, προετοιμάστε τα όσο καλύτερα μπορείτε για τον κόσμο στον οποίο ζουν. Φροντίστε να μιλάτε μαζί τους, φροντίστε να κατανοήσουν ότι το σώμα τους είναι δικό τους και ότι κανείς δεν έχει δικαίωμα να τα κάνει να νιώθουν άβολα. Φροντίστε να γνωρίζουν ότι αν κάτι συμβεί έχουν δικαίωμα να το σταματήσουν και να μιλήσουν με κάποιον ενήλικα που εμπιστεύονται.

Ωστόσο, ακόμα και με τα πιο αυστηρά μέτρα, η προστασία τους από τέτοιες καταστάσεις δεν είναι ποτέ βέβαιη. Οπότε, αν, ο μη γένοιτο, το παιδί βιώσει μια τέτοια εμπειρία, σας παρακαλώ, αποφύγετε το δικό μου παράδειγμα. Φροντίστε το παιδί να μιλήσει σε κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας. Να μιλήσει και να διαχειριστεί το γεγονός, ώστε το τραύμα να επουλωθεί νωρίς, στην ώρα του, όπως πρέπει. Δε φαντάζεστε τη διαφορά που μπορεί να κάνει.

Ο άνθρωπος είναι ανθεκτικό πλάσμα. Με τη σωστή αντιμετώπιση και υποστήριξη μπορεί να ξεπεράσει σχεδόν τα πάντα. Το τραύμα δε σβήνεται, αλλά μπορεί να γιατρευτεί – αν του δώσουμε χώρο, φωνή και φροντίδα.

Η σεξουαλική κακοποίηση παιδιών ΔΕΝ είναι ένα σπάνιο φαινόμενο. Πρόκειται για μια παγκόσμια επιδημία. Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της Unicef (2024) 90 εκατομμύρια παιδιά που ζούνε ανά τον κόσμο έχουν βιώσει σεξουαλική βία. Πάνω από 1 δισεκατομμύριο ενήλικες, άντρες και γυναίκες, που ζουν σήμερα έχουν βιώσει σεξουαλική βία στην παιδική τους ηλικία.  Η σεξουαλική βία κατά των παιδιών είναι διαδεδομένο φαινόμενο, που διαπερνά γεωγραφικά σύνορα, οικονομικά πλαίσια και πολιτισμικά όρια.

Στατιστικά, 1 στα 5 παιδιά θα κακοποιηθεί σεξουαλικά πριν ενηλικιωθεί. Σχηματικά, αυτό σημαίνει ότι αυτή τη στιγμή σε κάθε σχολική τάξη, σε κάθε παιδική χαρά είναι εξαιρετικά πιθανό να υπάρχουν παιδιά που είναι, υπήρξαν ή θα γίνουν θύματα! Και το χειρότερο; Πολλά από αυτά τα παιδιά δεν θα το αποκαλύψουν ποτέ. Η σιωπή είναι ο κανόνας, όχι η εξαίρεση. Επιπλέον, σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία (βλ. Βιβλ. Αναφορές 9-12), οι επίσημες αναφορές αποτελούν μόνο την κορυφή του παγόβουνου, γεγονός που σημαίνει ότι το φαινόμενο είναι ακόμη πιο εκτεταμένο απ’ όσο δείχνουν οι αριθμοί.

­­­­­Για να μπορούμε, ωστόσο, να αναγνωρίζουμε, να προλαμβάνουμε και να μιλάμε ουσιαστικά για το φαινόμενο, χρειάζεται πρώτα να ξέρουμε τι ακριβώς εννοούμε όταν αναφερόμαστε στη σεξουαλική κακοποίηση παιδιών. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (2006, σελ. 10) ορίζει τη σεξουαλική κακοποίηση παιδιών ως:

«…τη συμμετοχή ενός παιδιού σε σεξουαλική δραστηριότητα που δεν κατανοεί πλήρως, στην οποία δεν μπορεί να συναινέσει με ενημερωμένο τρόπο, για την οποία δεν είναι αναπτυξιακά προετοιμασμένο ή που παραβιάζει τους νόμους ή τα κοινωνικά ταμπού της κοινωνίας… Η κακοποίηση αυτή μπορεί να προκληθεί τόσο από ενήλικες όσο και από άλλα παιδιά που, λόγω ηλικίας ή εξουσιαστικής θέσης, βρίσκονται σε θέση εμπιστοσύνης ή δύναμης έναντι του θύματος».

Προς την ίδια κατεύθυνση κινείται και η Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Παιδιού (2011, σελ. 10), η οποία εξειδικεύει και ορίζει την έννοια της «σεξουαλικής κακοποίησης» ως:

«(α) Την παρακίνηση ή τον εξαναγκασμό ενός παιδιού να συμμετάσχει σε οποιαδήποτε παράνομη ή ψυχολογικά επιβλαβή σεξουαλική δραστηριότητα·

(β) Τη χρήση παιδιών για εμπορική σεξουαλική εκμετάλλευση·

(γ) Τη συμμετοχή παιδιών σε οπτικοακουστικό υλικό που απεικονίζει σεξουαλική κακοποίηση·

(δ) Την παιδική πορνεία, τη σεξουαλική δουλεία, τη σεξουαλική εκμετάλλευση στο πλαίσιο του ταξιδιού και του τουρισμού, την εμπορία παιδιών (σε εθνικό και διεθνές επίπεδο), την πώληση παιδιών για σεξουαλικούς σκοπούς και τους καταναγκαστικούς γάμους.

Πολλά παιδιά υφίστανται σεξουαλική θυματοποίηση χωρίς τη χρήση φυσικής βίας ή καταναγκασμού, ωστόσο η εμπειρία τους παραμένει ψυχολογικά επώδυνη, εκμεταλλευτική και τραυματική. Η σεξουαλική κακοποίηση περιλαμβάνει οποιαδήποτε σεξουαλική δραστηριότητα που επιβάλλεται από ενήλικα σε παιδί και τιμωρείται από το ποινικό δίκαιο. Επιπλέον, θεωρείται κακοποίηση και η σεξουαλική δραστηριότητα μεταξύ παιδιών, όταν ο δράστης είναι σημαντικά μεγαλύτερος ή ασκεί εξουσία, απειλή ή άλλες μορφές πίεσης. Αντίθετα, οι σεξουαλικές δραστηριότητες μεταξύ παιδιών δεν θεωρούνται κακοποίηση εφόσον τα παιδιά είναι άνω του ορίου ηλικίας που έχει καθορίσει το κράτος για συναινετικές σεξουαλικές σχέσεις.»

Οι παραπάνω ορισμοί, παρά τις επιμέρους διατυπώσεις, συγκλίνουν ως προς την έμφαση στη μη συναινετική φύση της πράξης, την εκμετάλλευση της ανηλικότητας και την παραβίαση της αξιοπρέπειας και της ασφάλειας του παιδιού.

Ζούμε συχνά με την ψευδαίσθηση ότι η σεξουαλική κακοποίηση παιδιών συμβαίνει μακριά, σε άλλους ανθρώπους, σε άλλες οικογένειες που έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά από τα δικά μας. Η πραγματικότητα, ωστόσο, έρχεται να μας διαψεύσει, τόσο αναφορικά με τους θύτες όσο και με τα θύματα.

Για να αντιληφθούμε το μέγεθος του ζητήματος, αρκεί να αναλογιστούμε το εξής: σύμφωνα με τον ανθρωπολόγο Robin Dunbar, ο μέγιστος αριθμός κοινωνικών σχέσεων που μπορεί να διατηρεί ένα άτομο εκτιμάται, κατά μέσο όρο, στα 150 άτομα – με σημαντική διακύμανση από περίπου 100 έως 250, μια λογική και ρεαλιστική τάξη μεγέθους. Συνδυάζοντας, λοιπόν, αυτά τα δεδομένα με τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία, προκύπτει ότι καθένας από εμάς πιθανότατα γνωρίζει, «εν αγνοία του», περίπου 20 θύματα σεξουαλικής βίας. Οι αριθμοί αυτοί, όπως και το ποσοστό των θυτών στον γενικό πληθυσμό, είναι δύσκολο να προσδιοριστούν με ακρίβεια, λόγω της ίδιας της φύσης του εγκλήματος και της ανεπαρκούς υποβολής επίσημων καταγγελιών για τα περιστατικά.

Το 85-90% των θυμάτων γνωρίζει τον θύτηΌσον αφορά την ταυτότητα του θύτη θα πρέπει να εγκαταλείψουμε το στερεότυπο του περίεργου αγνώστου. Το 85-90% των θυμάτων γνωρίζει τον θύτη. Στις περισσότερες από τις μισές περιπτώσεις, ο δράστης είναι μέλος της οικογένειας ή κοντινός φίλος. Επίσης, αντίθετα με την εδραιωμένη αντίληψη, δεν υπάρχει συγκεκριμένο προφίλ θύτη, δεν υπάρχει «τυπικός» θύτης. Μπορεί να είναι άνδρας ή γυναίκα (σπανιότερα), πλούσιος ή φτωχός, καλλιεργημένος ή αμόρφωτος και να ανήκει σε οποιαδήποτε φυλή ή κοινωνική τάξη.

Σχέσεις εξουσίας

Είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι η σεξουαλική κακοποίηση δε συνδέεται πρωτίστως με τη σεξουαλική επιθυμία ή έλξη, αλλά με την επιβολή, τον έλεγχο και την άσκηση εξουσίας του θύτη πάνω στο θύμα. Πρόκειται για πράξη κατάχρησης εξουσίας – κοινωνικής, θεσμικής, σωματικής ή ψυχολογικής. Οι σχέσεις εξουσίας αποτελούν καθοριστικό παράγοντα όχι μόνο στις περιπτώσεις παιδιών, αλλά και σε πολλές άλλες μορφές κακοποίησης που εκδηλώνονται εντός ιεραρχικών δομών, θεσμών και σχέσεων, όπως:

– εκπαιδευτικοί απέναντι σε μαθητές/τριες και φοιτητές/τριες
– εργοδότες/τριες απέναντι σε εργαζόμενους/ες
– κληρικοί απέναντι σε πιστούς/ές
– σωφρονιστικοί υπάλληλοι απέναντι σε κρατούμενους/ες
– θύτες κατά τη διάρκεια πολέμου απέναντι σε άμαχους/ες ή αιχμαλώτους/ες, όπου η σεξουαλική βία χρησιμοποιείται ως μέσο επιβολής, εξευτελισμού, τρομοκράτησης και ελέγχου

Μπορεί να υπάρχουν πολλές διαφορές στο πλαίσιο, αλλά το κοινό στοιχείο σε όλες αυτές τις περιπτώσεις είναι η ανισότητα εξουσίας: ο ένας έχει τη δυνατότητα να επιβληθεί, ενώ ο άλλος νιώθει παγιδευμένος, εξαρτημένος ή αδύναμος. Η κατανόηση αυτής της διάστασης μάς βοηθά να προσεγγίσουμε τη σεξουαλική κακοποίηση όχι ως «μεμονωμένη συμπεριφορά», αλλά ως κοινωνικό φαινόμενο, το οποίο εμπεδώνεται στον τρόπο που μαθαίνουμε να ασκούμε και να δεχόμαστε την εξουσία. Για αυτό, η πρόληψη ξεκινά από το σπίτι και το σχολείο — μέσα από σχέσεις ισότητας, εμπιστοσύνης και σεβασμού, όπου τα παιδιά νιώθουν ότι μπορούν να μιλήσουν χωρίς φόβο. Η ενημέρωση των γονέων και των εκπαιδευτικών αποτελεί το πρώτο βήμα για τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος όπου η σεξουαλική κακοποίηση δεν μένει αόρατη.

Παρά τις όποιες προσπάθειες, η πραγματικότητα δείχνει ότι τα παιδιά σπάνια αποκαλύπτουν τις εμπειρίες τους. Ας δούμε, λοιπόν, ποιοι είναι κάποιοι από τους λόγους.

Τα παιδιά δε μιλούν

Οι περισσότεροι γονείς πιστεύουν ότι το παιδί τους θα τους εμπιστευτεί αν κάτι κακό συμβεί. Ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν ότι τα περισσότερα παιδιά ΔΕΝ θα μιλήσουν για την κακοποίηση που έχουν υποστεί[1]. Οι λόγοι;

  • Φόβος ότι δε θα το πιστέψουν
  • Αίσθηση ντροπής ή ενοχής
  • Φόβος για αντίποινα από τον θύτη
  • Αντίληψη ότι η κακοποίηση είναι «φυσιολογική» ή «δικό του λάθος»

Γνωρίζοντας πόσο δύσκολο είναι για ένα παιδί να μιλήσει, είναι κρίσιμο να αναλάβουμε ενεργό ρόλο στην πρόληψη και την προστασία, δημιουργώντας ένα ασφαλές και υποστηρικτικό περιβάλλον.

[1] Σύμφωνα με στοιχεία της UNICEF από δείγμα 60 χωρών, τα περισσότερα παιδιά καθυστερούν ή αποφεύγουν να αποκαλύψουν την κακοποίηση. Περίπου 7 στις 10 νεαρές γυναίκες που είχαν υποστεί σεξουαλική βία στην παιδική τους ηλικία δεν το είπαν ποτέ σε κανέναν, ενώ 1 στις 10 το αποκάλυψε χωρίς να ζητήσει βοήθεια και 2 στις 10 αναζήτησαν υποστήριξη.

Πώς μπορούμε να προστατεύσουμε τα παιδιά μας;

Ανοιχτός διάλογος: Μιλάμε στα παιδιά με απλά λόγια για τα όρια του σώματός τους και τη σημασία της συναίνεσης.

Διδάσκουμε την αυτοπροστασία: Τα παιδιά πρέπει να γνωρίζουν ότι έχουν το δικαίωμα να πουν «Όχι» σε οποιονδήποτε και οτιδήποτε τα κάνει να νιώθουν άβολα.

Αποφεύγουμε τα μυστικά: Εξηγούμε ότι κανένας ενήλικας δεν πρέπει να τους ζητά να κρατήσουν μυστικά που τα κάνει να νιώθουν άβολα.

Δημιουργούμε κλίμα εμπιστοσύνης: Δείχνουμε στα παιδιά ότι μπορούν να μας μιλήσουν χωρίς φόβο.

Ενημερωνόμαστε και συνεργαζόμαστε με το σχολείο: Τόσο οι γονείς όσο και οι εκπαιδευτικοί πρέπει να είναι ενήμεροι για τις ενδείξεις κακοποίησης και να μην αγνοούν τα προειδοποιητικά σημάδια.

Σημάδια που πρέπει να προσέξουμε

Συναισθηματικές αλλαγές: Ξαφνικές μεταπτώσεις στη διάθεση, φόβος, άγχος, καταθλιπτική συμπεριφορά, απόσυρση, ξαφνική επιθετικότητα.

Δυσκολίες στον ύπνο: Εφιάλτες, αϋπνία, νυχτερινή ενούρηση

Ακατάλληλη σεξουαλική συμπεριφορά: Σεξουαλικές γνώσεις ή συμπεριφορές που δεν συνάδουν με την ηλικία του παιδιού

Πώς αντιδρούμε αν υποψιαζόμαστε κακοποίηση;

Ακούμε το παιδί προσεκτικά και με ηρεμία: Αν το παιδί μιλήσει, το πιστεύουμε χωρίς να το πιέσουμε για λεπτομέρειες ή να θέσουμε ερωτήσεις που μεταφέρουν την ευθύνη στο θύμα (γιατί…; ή γιατί δεν…;)

Δεν πανικοβαλλόμαστε: Η αντίδρασή μας πρέπει να είναι ήρεμη και υποστηρικτική

Ζητάμε βοήθεια από ειδικούς: Απευθυνόμαστε σε ειδικούς (ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς)

Αναφέρουμε επίσημα την κακοποίηση: Με αυτόν τον τρόπο σταματάμε τον δράστη, προστατεύοντας όχι μόνο το παιδί μας αλλά και άλλες οικογένειες. Παράλληλα, συμβάλλουμε στη συλλογή στοιχείων, ώστε το ζήτημα να αποτυπωθεί στις πραγματικές του διαστάσεις. Σύμφωνα με τη UNICEF, 4 στις 10 χώρες παγκοσμίως δεν διαθέτουν εθνικά δεδομένα για τις εμπειρίες των κοριτσιών όσον αφορά τη σεξουαλική βία, ενώ μόλις 1 στις 6 χώρες διαθέτει εθνικά δεδομένα για τις αντίστοιχες εμπειρίες των αγοριών.

Δεν αντιμετωπίζουμε την κατάσταση μόνοι μας: Ως γονείς, δεν έχουμε ούτε τις γνώσεις, ούτε τους πόρους για να αντιμετωπίσουμε μόνοι μας μια τέτοια κατάσταση. Είναι σημαντικό να ακολουθήσουμε τη σωστή διαδικασία, ώστε το παιδί μας να επεξεργαστεί το βίωμα, να το ξεπεράσει και να συνεχίσει τη ζωή του με τις καλύτερες δυνατές προϋποθέσεις.

Για περισσότερες πληροφορίες ή βοήθεια μπορείτε να απευθυνθείτε σε

Ευρωπαϊκή Γραμμή Υποστήριξης: 116111 – στελεχωμένη αποκλειστικά από εξειδικευμένους Ψυχολόγους, διαθέσιμη πανελλαδικά, 24 ώρες το 24ωρο, 365 ημέρες το χρόνο. Οι κλήσεις είναι δωρεάν από σταθερό και κινητό τηλέφωνο, ενώ από καρτοκινητά δεν απαιτούνται διαθέσιμες μονάδες.

Εθνική Τηλεφωνική Γραμμή SOS: 1056 – λειτουργεί από το Χαμόγελο του Παιδιού

Κοινωνικές Υπηρεσίες των Δήμων της χώρας

Ελληνική Αστυνομία – Τμήμα Διαδικτυακής Προστασίας Ανηλίκων και Ψηφιακής Διερεύνησης

Ελληνική Αστυνομία – Υποδιεύθυνση Προστασίας Ανηλίκων (λειτουργεί σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη)

Συνήγορος του Πολίτη – Δικαιώματα του Παιδιού: γραμμή 8001132000 (χωρίς χρέωση για ανήλικους, Δευτέρα – Παρασκευή 09.00-15.30)

Για περιπτώσεις διαδικτυακής παρενόχλησης (παιδοφιλίας, πορνογραφίας ανηλίκων) μπορείτε να απευθυνθείτε στη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος:

Ενδεικτική βιβλιογραφία

  1. Armstrong, E. A., Gleckman-Krut, M., & Johnson, L. (2018). Silence, power, and inequality: An intersectional approach to sexual violence. Annual Review of Sociology, 44(1), 99-122.
  2. Dunbar, R. I. (1992). Neocortex size as a constraint on group size in primates. Journal of human evolution, 22(6), 469-493.
  3. Hall, R. C., & Hall, R. C. (2007, April). A profile of pedophilia: definition, characteristics of offenders, recidivism, treatment outcomes, and forensic issues. In Mayo Clinic Proceedings (Vol. 82, No. 4, pp. 457-471). Elsevier.
  4. Mathews, B., & Collin-Vézina, D. (2019). Child sexual abuse: Toward a conceptual model and definition. Trauma, Violence, & Abuse, 20(2), 131-148.
  5. Murray, L. K., Nguyen, A., & Cohen, J. A. (2014). Child sexual abuse. Child and adolescent psychiatric clinics of North America, 23(2), 321.
  6. Petronio, S., Reeder, H. M., Hecht, M. L., & Ros‐Mendoza, T. M. T. (1996). Disclosure of sexual abuse by children and adolescents.
  7. United Nations Children’s Fund (2024), When Numbers Demand Action: Confronting the global scale of sexual violence against children, UNICEF, New York, 2024, <data.unicef.org/resources/when-numbers-demand-action/>.
  8. «Ένα στα πέντε παιδιά στην Ευρώπη πέφτει θύμα κάποιας μορφής σεξουαλικής βίας»: https://human-rights-channel.coe.int/stop-child-sexual-abuse-in-sport-el.html
  9. https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2024/757611/EPRS_BRI(2024)757611_EN.pdf
  10. https://www.childrenscommissioner.gov.uk/news/only-1-in-8-children-who-are-sexually-abused-are-identified-by-professionals/
  11. https://assets.childrenscommissioner.gov.uk/wpuploads/2017/06/Protecting-children-from-harm-full-report.pdf?utm_source=chatgpt.com
  12. https://data.unicef.org/resources/hidden-in-plain-sight-a-statistical-analysis-of-violence-against-children/
Supported by The Parents' Club Board of Directors